Socjalizacja nie zawsze idzie gładko i właśnie dlatego wsparcie pedagoga czy psychologa to bardzo istotna kwestia w wychowaniu dzieci i młodzieży. Kluczowe kompetencje społeczne możesz rozwijać u dzieci dzięki treningowi umiejętności społecznych (TUS).
Dlaczego trening społeczny jest ważny?
Umiejętności społeczne pomagają w nawiązywaniu przyjaźni i w budowaniu trwałych związków. Ułatwiają funkcjonowanie w szkole, a potem w pracy, ale też w codziennych, życiowych sytuacjach. Badania dowodzą, że prawidłowy rozwój kompetencji społecznych w dzieciństwie zwiększa możliwości poznawcze. Dzięki temu dziecko ma lepsze wyniki w nauce, a w przyszłości lepiej radzi sobie w życiu zawodowym.
Początkowo dziecko uczy się wzorców zachowań od rodziców. Później także od rówieśników i innych dorosłych, np. opiekunów w przedszkolu. Dzieci często uczą się przez obserwację i naśladowanie — reagują na to, co widzą w zachowaniu rodziców i starają się naśladować ich zachowania, reakcje emocjonalne i sposób komunikacji. W miarę, jak pociechy rosną, interakcje z rówieśnikami stają się coraz ważniejsze. W grupie rówieśników dzieci uczą się, jak komunikować się, rozwiązywać konflikty i reagować na rozmaite sytuacje społeczne. To wszystko wpływa na rozwijanie umiejętności społecznych.
Rola pedagoga w rozwijaniu się dziecka
W tym procesie socjalizacji trener umiejętności społecznych ma do odegrania bardzo ważną rolę. Relacja z nim może być dla dziecka pierwszą ważną więzią z osobą dorosłą spoza rodziny. Ma ona fundamentalny wpływ na to, jak dziecko będzie widziało same siebie w społeczeństwie. Według badań naukowych to właśnie w relacji z pedagogiem dziecko może znaleźć wsparcie, zrozumienie i pozytywną afirmację — wszystko to przyczyni się do wzrostu jego poczucia wartości i samooceny.
Treningi umiejętności społecznych są jeszcze istotniejsza dla tych dzieci, którym trudniej nawiązywać relacje. Skorzystają na nim zwłaszcza młodzież i dzieci, które:
- są „nieśmiałe” lub mało asertywne
- urządzenia mobilne przedkładają nad zabawę z rówieśnikami
- mają problem z opanowaniem emocji lub są nadpobudliwe
- od dorosłych słyszą głównie negatywne komunikaty
- mają ograniczone kontakty społeczne, gdyż na przykład nie chodziły do przedszkola bądź nie mają rodzeństwa czy często chorują
Jak wygląda Trening Umiejętności Społecznych?
TUSy prowadzone są przez psychologów lub pedagogów, którzy kompetencje trenera rozwinęli na specjalistycznym kursie, który kompleksowo przygotował ich do prowadzenia zajęć z dziećmi i młodzieżą.
Jak to wygląda w praktyce?
Trening zaczyna się od postawienia diagnozy, które kompetencje społeczne sprawiają dziecku kłopot i na które należy kłaść największy nacisk podczas zajęć. W formie zabawy trener angażuje wszystkich uczestników do działania w grupie. Obserwuje dziecko, jego interakcje z innymi, pyta o jego samopoczucie i komfort. Do ćwiczeń stosuje pomoce z TUS takie jak: plansze, układanki, komiksy, gry i karty pracy. Popularne gry to min.
Odgrywanie ról
W parach lub grupach dzieci odgrywają scenki i sytuacje społeczne. Mogą one przedstawiać konflikt, np. sytuację, kiedy wszystkie dzieci chcą się bujać, ale na placu zabaw jest tylko jedna huśtawka. Scenki dostosowane są do wieku uczestników.
Jakie to emocje?
Dzieci dostają zdjęcia lub rysunki twarzy, wyrażających różne emocje: radość, smutek, zdziwienie. Trener prosi aby prawidłowo je nazwały i porozmawiały o tym, co może je wywoływać.
Emocjonalne kalambury
Dzieci w dowolny, niewerbalny sposób pokazują różne uczucia: ekscytację, strach, zniecierpliwienie. Zadaniem pozostałych uczestników jest zgadnąć, co czuje ich kolega.
Modelowanie
Ćwiczenie kształtujące empatię, uwielbiane przez maluchy. Dzieci naśladują ruchy trenera lub innej, wyznaczonej osoby. Mogą też w parach pobawić się w lustro: jedno dziecko się porusza, drugie je kopiuje, po czym się zamieniają.
Przez cały czas treningu trener obserwuje, jak dziecko komunikuje się i współpracuje z innymi, jak wyraża poszczególne emocje. Po każdym ćwiczeniu pyta o to, co czuło podczas wykonywania zadania. Na koniec podsumowuje postępy dziecka i mówi nad czym jeszcze trzeba popracować.
