Terapia miofunkcjonalna jest elementem terapii logopedycznej. To praca nad właściwym napięciem mięśniowym w jamie ustnej i podstawowymi funkcjami narządu orofacjalnego. Wpływa ona nie tylko na możliwość prawidłowej wymowy, ale i stabilnego wyleczenia wady zgryzu.
Terapia miofunkcjonalna bywa czasem promowana jako „coś więcej” niż terapia logopedyczna. Niemniej, obecnie wykorzystuje ją większość logopedów i na jej założeniach są szkoleni. Jest przeznaczona dla osób zdrowych, które mają dysfunkcje narządu orofacjalnego– nie tylko dzieci, ale i dorosłych.
Najczęściej są to pacjenci, którzy są jednocześnie poddawani terapii ortodontycznej. Pacjenci tacy powinni być również konsultowani przez logopedę, ponieważ samo leczenie ortodontyczne może nie przynosić zamierzonych efektów, jeśli pacjent ma również nieprawidłowości w napięciach mięśniowych jamy ustnej i funkcjonowaniu narządu orofacjalnego. Możemy mieć np. nieprawidłowy wzorzec motoryczny języka, czyli sytuację, gdy nie zachowuje on swojej prawidłowej pozycji spoczynkowej, a więc nie jest ułożony na podniebieniu, tylko na przykład jest ciągle tłoczony na zęby. Przez to wytwarza siły, które oddziałują na zęby i tworzy się wada zgryzu. Jeśli taka osoba będzie leczona jedynie ortodontycznie, bez skorygowania pozycji narządów jamy ustnej, po ściągnięciu aparatu, źle ustawiony język ponownie będzie nieprawidłowo oddziaływał na zęby i wada będzie wracać.
Terapia miofuncjonalna, to tak naprawdę bardzo ważny, fundamentalny element całej terapii logopedycznej. Oczywiste jest że zanim logopeda zacznie ćwiczyć z pacjentem wywoływanie głosek, w pierwszym kroku musi najpierw uporządkować strukturę mięśniową w narządzie orofacjalnym i zachować właściwy balans mięśniowy. Panuje mit mówiący, że praca nad mięśniami to mioterapia, a nad wymową to logopedia, natomiast tak naprawdę jest to połączone i stanowi całość. Jeżeli praca mięśni nie jest uporządkowana, to nie będą one wiedziały jak właściwie poruszać się do artykulacji.
Prawidłowe postawy jamy ustnej
W prawidłowej postawie jamy ustnej (good oral posture) wyróżniamy prawidłową pozycję spoczynkową języka, warg i żuchwy. Są one ze sobą powiązane, ponieważ jeśli postawa jednego z tych elementów będzie nieprawidłowa, będzie pociągała za sobą resztę.
Prawidłowa postawa jamy ustnej zakłada, że wargi są ze sobą zetknięte, zęby delikatnie złożone, a język leży na podniebieniu twardym, schowany za górny łuk zębowy.
To warunkuje prawidłowe oddychanie, żucie, połykanie, a w konsekwencji także wymowę oraz prawidłowy rozwój zgryzu.
Praca z logopedą
Zgłaszając się na terapię logoopedyczną w pierwszej kolejności wykonywana jest diagnostyka. Logopeda sprawdza sprawność elementów narządu orofacjalnego, czyli ocenia jak funkcjonuje podniebienie miękkie, wargi, żuchwa i język. Sprawdza także, czy nie ma asymetrii oraz problemów w postaci nieprawidłowego napięcia mięśniowego. Każdą z tych części rozbija na poszczególne funkcje mięśni i sprawdza, czy mają one takie kompetencje, jakie powinny mieć do zachowania prawidłowych pozycji.
Następnie oceniane jest jak te narządy współpracują podczas funkcji narządu, czyli sprawdzane jest np. co się dzieje z wargami, żuchwą, czy językiem podczas przełykania, gryzienia, żucia, czy oddychania, a na koniec jak one funkcjonują podczas artykulacji głosek. Na wizycie diagnostycznej pacjent ma za zadanie również spożywać jedzenie i picie o różnych konsystencjach tak, aby terapeuta mógł zaobserwować czynności połykania i żucia w naturalnych sytuacjach.
Po wizycie konsultacyjnej i postawieniu diagnozy można przejść do terapii. Zawsze zaczyna się ona od pracy nad mięśniami, czyli początek „mioterapii” to nauka prawidłowego oddychania i pozycji spoczynkowej jamy ustnej. Jest to przeprowadzane symultanicznie. Terapia polega na wykonywaniu różnych ćwiczeń, które ulepszają sprawność poszczególnych mięśni narządu orofacjalnego. Dopiero, gdy balans mięśniowy jest zachowany, przystępujemy do terapii połykania, gryzienia oraz żucia. Kiedy te funkcje są opracowane ostatnim elementem terapii logopedycznej jest korekta głosek.
Źródła; Katarzyna Miszczak
